ستاد بازسازی عتبات عالیات استان سمنان

منو

چرایی باز سازی اعتاب مقدسه از دیدگاه آیات و روایات و…

بسمه تعالی

اهمیت توجه به بازسازی وتوسعه عتبات عالیات در قرآن ، احادیث و روایات اسلامی و پاسخ به شبهات با ذکر دلایل عقلی و نقلی    و دید گاه های مراجع عظام

قابوس نامه ، بعد ا\ز ایمان به وحدانیت خداوند بزرگ وابراز بندگی درمقابل عظمت خداوند ، ازجمله ویژگیهای اعتقادی هر یک از مسلمانان را می توان توجه به پیامبر اکرم (ص)وسیره آن حضرت و احترام و تکریم به اهل بیت (ع) دانست. اعتقادی که نشآت گرفته ازاصول دین اسلام است:

روزها می گذرند و در آیینه ی درخشش خورشید آزادی خواهی و سلوک انسانی سید و سالار شهیدان تکبیرهای فرزندان ایران زمین در لبیک به قیام او شنیده می شود. ندایی که در طی قرون متمادی رنگ نباخته و هر روز به شیوه ای در قامتی رخ عیان کرده است .گاهی در لباس رشادت و گاه در کسوت عزا و گاه در کسوت جهاد علمی.و در چنین روزهایی که درگیریهای خشونت بار و ویرانگری سلفی ها وتکفیریها غوغایی دهشتناک در کشورهای اسلامی آفریده تا اسلام هراسی را بیش از پیش رواج دهد، وظیفه شیعیان است که برای روشنگری از آیین رسول اکرم و سلاله های پاکش غریو بیداری سر دهد و به پیشوای خون و حماسه اقتدا کنند.

قدر مسلم در این میانه دفاع از کیان شیعه و میراث آن، چه به لحاظ ابنیه و آثار و چه به جهت فرهنگ و کردار امری است سترگ که باید ارج نهاده شود.آنچه که بر اساس ماموریت های محوله بر ستاد وظیفه تلقی می شود حفاظت از آثار و ابنیه حرمهای مطهر و ارتقای خدمات و امکانات در راستای بهبود کیفیت زیارت زائران و حفظ حرمت و شان بارگاه اهل بیت عصمت و طهارت است..

هریک ازمسلمین بدنبال این هستند که ضمن آشنایی با سیره آن حضرت و اهل بیت (ع) ایشان به نحو شایسته محبت وعلاقه خودرا به آن خاندان ابراز نمایند ، تا با تمسک به آنان بتوانند  ارتباط قلبی خود را با خداوند متعال پیوند داده ، و با انتخاب الگوهای دنیایی و اخروی همواره به این ارتباط تداوم بخشند.
یکی از راههایی که مسلمین از آن بهره می گیرند زیارت قبور و حضور در فضای معنوی و روحانی بقاع متبرکه و صحن ها و رواقهای حرم آن بزرگواران برای رازونیاز وخلوت بامعبود یکتاست.که هریک از مومنین با توجه به درجات علمی و معنوی خود ازآن بهره مند می شود.

در این جزوه بر آنیم که اهمیت ضرورت و بازسازی عتبات عالیات را از دیدگاه های مختلف بررسی نماییم

 

ضرورت و لزوم بازسازی اعتاب مقدسه از دیدگاه های مختلف:

مرور سالیان و خیل زائران مشتاق که هرگز آستان اهل بیت عصمت و طهارت و خاصه حرم مطهر ابا عبدالله الحسین(ع) را ترک نگفتند و حتی وجود حکومتهای ناهمگون با فرهنگ شیعه و سیاستهای آنها موجبات خالی شدن حرمهای مطهر از زوار را سبب نشد و همین موضوع رسیدگی به این حرمها را به امری جدی بدل نمود.البته در این سالها و پس از سقوط دیکتاتوری رژیم بعث در عراق و فرسودگی و مشکلات فراوان موجود در این کشور ضمن آشکار شدن نیازمندیها زمینه پرداختن به آن را نیز فراهم کرد. اماضرورت و لزوم ورود به بازسازی اعتاب مقدسه از سوی ایرانیان از مناظر زیر نیز قابل اهمیت و اعتنا است :

  • فضای موجود در حرم های مطهر با توجه به حجم وسیع زائران در این سالها پاسخگوی این اشتیاق نیست فلذا افزایش ظرفیت و ایجاد فضاهای زیارتی به جوار بارگاه این عزیزان امری جدی است.
  • انبوه زائران ایرانی مسافر عتبات عالیات مساله ایجاد خدمات رفاهی مناسب را نیز پدید می آورد بنابراین ارائه هر گونه خدمات اعم از عمرانی،بهداشتی و رفاهی در حقیقت کمک تسهیل زیارت زائران هموطن می باشد به ویژه آنکه به واسطه مشکلات موجود در عراق دارد ارائه این خدمات از سوی آنان در حال حاضر میسر نیست.
  • از سوی دیگر سبقه تاریخی حضور ایرانیان در ساخت و مرمت ابنیه و بناهای جانبی حرمها که امروزه جزیی از میراث معنوی دو کشور محسوب می شود چون یک رود خروشان از گذشته تا حال ساری و جاری بوده و ادامه دار خواهد بود و هر اقدامی در این مورد موجب حفظ میراث فرهنگی مشترک می شود.در این باره می توان به مرمت گریو گنبد ،گلدسته ها و ایوان حرم مطهر امام علی(ع) در نجف اشرف اشاره کرد که حضور به موقع در امر بازسازی این بخشها علاوه بر مرمت و بازسازی تخریبهای دوران دیکتاتوری صدام از ادامه تخریبها جلوگیری کرد.
  • همچنین جمع آوری مناسب نذورات، نظارت بر اجرای صحیح و درست ابنیه و آثار هنری و پاسخگویی و مسئولیت پذیری در خصوص آینده ی این ابنیه و آثار طبیعتاً متولی خاص خود را باید داشته باشد که در حال حاضر مسئولیت آن بر عهده ستاد بازسازی عتبات عالیات گذاشته شده است.
  • عدم تمرکز در این حیطه و انجام کارهای متفرقه موجب آشفتگی و احتمال سوء استفاده می گردد و لذا ایجاد بهره وری در فرآیند بازسازی یکی دیگر از محورهای ضرورت حضور ستاد در عراق است.
  • همچنین استفاده حداکثری از پتانسیل های محبان اهل بیت در ایران باعث رونق هنرهای سنتی نظیر قلم زنی، میناکاری و احیاء ملغمه کاری شده است.
  • در سالهای اخیر اجتماع عظیم پیاده روی در اربعین حسینی به جلوه گاهی از قدرت و شوکت شیعیان جهان و بزرگترین راهپیمای اقتدار مسلمانان مبدل شده است که فراهم آوردن امکانات خدماتی ، رفاهی ، بهداشتی و اقامتی برای پشتیبانی از این حرکت خودجوش مردمی نیازمند وجود تشکیلاتی منسجم،برنامه ریزی شده و شناخته شده و مورد اعتماد دستگاههای تصمیم گیر در دو کشور ایران و عراق می باشد تا به نحوی شایسته به برپایی این راهپیمای میلیونی خدمتگزاری کند. در این خصوص ستاد بازسازی عتبات عالیات در ایران تنها گزینه ی مورد وثوق و توانمند می باشد.
  • کلیدی ترین دلیل حضور ایران در اعتاب مقدسه امر حفظ شعائر اسلامی با وجهه و هویت ایرانی اسلامی است.این مورد با توجه به حمایت علما و مجتهدین با تکیه بر زنده نگه داشتن نام و سیره اهل بیت علیهم السلام و حفظ شعائر الهی پشتوانه قوی برای ستاد محسوب می شود.

دلایل عقلی و نقلی  در زمینۀ ارزشمند بودن پرداخت کمک‌های مالی در قبور ائمّه علیهم السلام :

یک پاسخ این است که این عمل نه تنها مشروع، بلکه پسندیده و چه بسا لازم است. در اثبات این موضوع به ذکر چند دلیل می‌پردازیم

تبلیغ «نمادهای نیک»، مطابق مرام‌های مختلف، همواره کار پسندیده‌ای به حساب می‌آید. این موضوع را می‌توان در میان تمام ملّت‌ها مشاهده نمود، برای مثال معمولاً از شخصیت‏های بزرگ تقدیر به عمل می­آید و حتّی پس از مرگ آنها یاد آنها گرامی داشته می­شود، از مقبره آنان به عنوان نماد مکتب، نشانۀ افتخار، تحت عنوان میراث آن فرهنگ محافظت می‏شود. حجّت‌های الهی، از شعائر و نشانه‏ های دین خدا هستند. یکی از راه‏های بزرگداشت آنان، علاوه بر حفظ آثار و مکتب آنها، حفظ و تعمیر قبور آنان است؛ مکان‌هایی که از آنان تعبیر به «بیوت نبیّ خدا» می‌شود (در اذن دخول این مکان‌های شریف می‌خوانیم). وقتی خانه‌ای منسوب به پیامبر خداصلّی اللهُ علیهِ وَ آلهِ وَ سلَّمَ شده است، به این معناست که این مکان برای ایشان بسیار عزیز است.

تعمیر و زیباسازی قبور ائمّه اطهار، علیهم السّلام، تعظیم شعائر الهی است و قرآن مجید آن را نشانه تقوای قلوب و تسلّط پرهیزگاری بر دل‌ها می‏داند: «وَ مَنْ یُعَظِّمْ شَعائِرَ اللّهِ فَإِنَّها مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ» (حج، آیه ۳۲). مقصود از شعائر در این آیه، نشانه‏ های دین الهی است. در اسلام در کنار تأکید بر حقیقت و روح تعالیم و معارف دینی، به امور ظاهری نیز اهمّیت داده شده است.

قرآن مجید به روشنی به ما دستور می‏دهد که به بستگان و خویشاوندان پیامبر گرامیصلَّی اللهُ علیهِ وَ آلهِ وَ سلَّمَ مهر ورزیم: «  قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْرًا إِلاَّ الْمَوَدَّهَ فِی الْقُرْبى» (شوری، آیه ۲۳)؛ و مسلّماً یکی از راه‌های ابراز علاقه به خاندان رسالت، حفظ و بزرگداشت مرقدهای آنان است. همین عشق و علاقۀ فراوان شیعیان به اهل بیتعلیهم السّلام سبب شده که آنان همواره سعی کرده‏ اند زیباترین هنرهای معماری، آینه‏ کاری و کاشی‏کاری را در حرم‌ها و بناهای متعلّق و منتسب به ایشان، به کار برند و ارزنده‏ترین و با ارزش‏ترین فلزات، مانند طلا، نقره و سایر جواهرات را وقف آن قبور مطهّر نمایند، و در تزیین گنبد و بارگاه آن بزرگان استفاده کنند. اینها، نشانۀ تعظیم شعائر و بیانگر شکوه و جلال آن بزرگواران نزد مردم است، به گونه‌ای که دیدن این حرم‌های نورانی، یادآور عظمت معنوی و مقام والای صاحب آن بارگاه می‌شود.

روایات بسیار متعدّدی با مضمون تأکید بر زیارت قبور حجج الهی وجود دارد(۱). تأمین امکانات و زیباسازی این اماکن، می‌تواند در ایجاد احساس امنیت و آرامش زائران، نقش به سزایی داشته باشد، و در حقیقت نوعی خدمت به زوّار تلقّی شود.

از طرف دیگر این زیباسازی‌ها می‌تواند باعث شود که افرادی که با ائمّۀ اطهار آشنایی چندانی ندارند، با دیدن این زیبایی‌ها دربارۀ شخصیت صاحبان این مقبره‌ها کنجکاو شده و به تحقیق در این زمینه بپردازند؛ و همین امر می‌تواند زمینۀ هدایت آنها را فراهم سازد و مشخّص است که هدایت افراد، ارزشی فراتر از تصوّر دارد(۲). حتّی می‌توان ادّعا کرد تکریم و تجلیل یک شخصیت بی نظیر در کلّ بشریت مانند حجت خداوند، می‌بایست تفاوتی با تکریم دیگر شخصیت‌های مورد احترام و یا سلاطین داشته باشد، تا تصوّر نوعی همسانی برای بینندگان حاصل نشود. به عبارت دیگر هزینه‌ای که در این زمینه صورت می‌گیرد را باید در مقایسه با بزرگی مقام اهل بیتعلیهم السّلام، در نظر گرفت، «هیچ اسرافی در خیر نیست».(۳)

در اینجا مناسب است اندکی نیز از لحاظ کمّی به این خرج‌ها دقت شود.

در ابتدا در مورد طلای مورد استفاده در گنبدها باید گفت که در واقع این طلاها، ورقه‌های نازکی هستند که روی گنبد کشیده می‌شوند. با توجه به اینکه طلا، فلزی است که هرگز زنگ نمی‌زند، تیره نمی‌شود و همیشه شفافیت خود را حفظ می‌کند، شاید جزء معدود گزینه‌های موجود برای پوشش گنبد باشد.

بعضاً دیده می‌شود که برخی معترضین، علّت فقر، سیاه‌بختی، محرومیت، شوریدگی و سایر مشکلات ایرانیان، علیرغم ثروت بی حدّشان در منابع نفت و گاز و طلا و مس و سایر فلزّات را هزینه‌های انجام شده در بازسازی و زیباسازی اماکن متبرّکه می‌دانند و یا به آن مربوط می‌دانند! در این نکته علاوه بر پاسخ‌های ذکر شده در مورد محلّ استحصال این هزینه‌ها، و احترام به حقّ مالکیت بانیان این خرج‌ها، باید گفت:

با یک محاسبۀ سرانگشتی می‌توان مشاهده کرد که با سرشکن شدن هزینه‌های بازسازی، توسعه و زیباسازی این محل‌ها بر تعداد فقرا، چه مقدار مشکلات فقر ریشه‌کن خواهد شد؛ در صورت محاسبه خواهیم دید که به هر فرد فقیر بیشتر از چند هزار یا حداکثر چند ده هزار تومان نخواهد رسید. حال می‌توان پول ناچیزی که به هر فرد فقیر می‌رسد را با اثر تربیتی موجود در این اماکن مقایسه نمود؟!

مطلب دیگر این است که در تمام دنیا، مخارج عُرفی به سمت ریشه کنی فقر پیش نمی‌رود و حتّی در بسیاری از موارد عقلانی نیز نیست. در ایران نیز هزینه‌های بسیاری توسّط ارگان‌های مختلف دولتی انجام می‌شود، که از درآمدهای ملّی به دست آمده است (بر خلاف هزینه‌های حرم‌های ائمّه علیهم السّلام)؛ امّا توجیه بسیاری از آن‌ها اثبات نشده است. به عنوان مثال می‌توان به این موارد اشاره کرد: هزینه در راه پیشرفت علوم (بدون ارزیابی میزان سوددهی)، هزینه‌های ساخت مکان‌های تفریحی، هزینۀ ساخت ساختمان‌های خاص (مانند برج‌ها)، هزینه‌های تحقیقات فضایی و علوم محض، و… . در اینجا سؤال این است که:

چرا تا این مقدار حساسیت بر بازسازی اماکن مقدّسۀ شیعیان وجود دارد، در حالی که هزینه‌های آن از محلّ درآمدهای ملّی و عمومی نیست (با وجود این که سود این اماکن برای عموم است)، امّا کمتر مناقشاتی بر سر توجیه سنجی سایر خرج‌ها که از محلّ درآمدهای عمومی است، انجام می‌گیرد؟!

مطلب فوق شاهد این مدّعاست که مقابر ائمۀ شیعه، علیهم السّلام، از نمادها و سرمایه‌های شیعیان است و دشمنان شیعه تمام تلاش و حتی جان خود را بر سر راه نابودی آن گذاشته‌اند. این موضوع خود اهمّیت مقابر اهل بیت علیهم‌السّلام را در هویت تشیع نشان می‌دهد. در صورتی که اگر این هزینه­ ها بی­فایده بود، دشمنان تا این حد برای مقابله با آن هزینه نمی­کردند.

مطالب فوق، اکثراً به دلایل عقلی بر صحّت بازسازی و زیباسازی قبور ائمّه اشاره داشت. در ادامه به چند دلیل نقلی می‌پردازیم. در قرآن کریم آمده است:

وَکَذلِکَ أَعْثَرْنا عَلَیهِمْ لِیعْلَمُوا أَنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ وَ أَنَّ السَّاعَهَ لا رَیبَ فِیها إِذْ یتَنازَعُونَ بَینَهُمْ أَمْرَهُمْ فَقالُوا ابْنُوا عَلَیهِمْ بُنْیاناً رَبُّهُمْ أَعْلَمُ بِهِمْ قالَ الَّذِینَ غَلَبُوا عَلى‏ أَمْرِهِمْ لَنَتَّخِذَنَّ عَلَیهِمْ مَسْجِداً(۴) سوره کهف آیه ۲۱

ترجمه: و این چنین مردم را متوجه حال آنها کردیم تا بدانند وعده (رستاخیز) خداوند حق است و در پایان جهان و قیام قیامت شکى نیست، در آن هنگام که میان خود در این باره نزاع مى‏کردند: گروهى مى‏گفتند بنائى بر آن بسازید (تا براى همیشه از نظر پنهان شوند و از آنها سخن نگوئید که) پروردگارشان از وضع آنها آگاه‌تر است (ولى آنها که از رازشان آگاهى یافتند و آن را دلیلى بر رستاخیز دیدند) گفتند ما مسجدى در کنار (مدفن) آنها مى‏سازیم (تا خاطره آنها فراموش نشود).

تفسیر: ظاهر تعبیر قرآن این است که اصحاب کهف سرانجام بدرود حیات گفتند و به خاک سپرده شدند و کلمه «علیهم» شاهد این مدعا است، سپس علاقه‌مندان به آنها تصمیم گرفتند معبدى در کنار آرامگاه آنان بسازند، قرآن این موضوع را در آیات فوق با لحن موافقى آورده است و این نشان مى‏دهد که ساختن معبد به احترام قبور بزرگان دین نه تنها حرام نیست (آن چنان که وهابی‌ها مى‏پندارند)، بلکه کار خوب و شایسته‏ اى است.

اصولا بناهاى یادبود که خاطره افراد برجسته و صفات آنان را زنده مى‏دارد، همیشه در میان مردم جهان بوده و هست و به نوعی قدردانى از گذشتگان، و تشویق براى آیندگان در آن نهفته. اسلام نه تنها از این کار نهى نکرده بلکه آن را مجاز شمرده است.

وجود این گونه بناها یک سند تاریخى بر وجود این شخصیت‌ها و برنامه و تاریخشان است، به همین دلیل پیامبران و شخصیت‌هایى که قبر آنها متروک مانده تاریخ آنها نیز مورد تردید و سؤال قرار گرفته است. این نیز واضح است که این گونه بناها کمترین منافاتى با مسئله توحید و اختصاص پرستش به اللَّه ندارد؛ زیرا احترام مطلبى است و عبادت و پرستش مطلبى دیگر.(۵)

در این گفتار به اجمال اهمیت توجه به عتبات عالیات درقرآن و روایات مورد بررسی قرارمی گیرد

الف : اهمیت توجه به عتبات عالیات در قرآن
۱- (فِی‌بُیُوتٍ‌أَذِنَ‌اللَّهُ‌أَنْ‌تُرْفَعَ‌وَیُذْکَرَفِیهَااسْمُهُ‌یُسَبِّحُ‌لَهُ‌فِیهَابِالْغُدُوِّوَالْآصَالِ‌ نور / آیه  ۱-
ترجمه : (در خانه‏هایى که خدا رخصت داده که [قدر و منزلت] آنها رفعت‏ یابد و نامش در آنها یاد شود در آن [خانه]ها هر بامداد و شامگاه او را نیایش مى‏کنند .  نور / آیه۳۶(
امام باقر(علیه السلام) می‌فرماید: «و هی بیوتات الانبیاء و الرسل و الحکماء وائمه الهدی» مراد از بیوت، خانه‌های انبیا و رسولان و حکما و ائمه‌ی هدی(علیهمالسلام) می‌باشد. (کافی/ج۸/۱۱۹)
مصداق کامل این آیه که خدای متعال خواسته است رفعت یابد و امر به بزرگداشت و احترام به آنها کرده در واقع همین بیوت انبیا ئ و ائمه هدی در نجف ، کربلا ، سامرا و کاظمین است که امروزه پناهگاه هزاران دل عاشق و وارسته است که آرزومند لحظه ای حضوردر این بیوت الهی هستند ، تا به برکت و همت والا و وساطت آن بزرگواران ، بتوانند درجات عالی معنوی را طی نموده و متخلق به اخلاق الهی شوند.

۲ “  – وَلاَ تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِّنْهُم مَّاتَ أَبَدًا وَلاَ تَقُمْ عَلَىَ قَبْرِهِ إِنَّهُمْ کَفَرُواْ بِاللّهِ وَرَسُولِهِ وَمَاتُواْ وَهُمْ فَاسِقُونَ”  توبه/ آیه ۸۴
ترجمه: (و هرگز بر هیچیک از آنان (منافقان) که مرده است ، نمازمگذار و در کنار قبر او نایست ، بدرستی که آنها به خدا و رسولش کفرمی ورزیده اند و با حالت فسق از دنیا رفته اند)، توبه/ آیه ۸۴
در این آ یه پیامبر(ص ) را از اینکه بر جنازه منافقان نماز بخواند و برای آنها دعا کند، نهی نموده و در مقام تعلیل فرموده است که اینها به خدا و رسول کفر ورزیده اند و با فسق خود از روش بندگی عدول کرده و با همان حالت  هم از دنیا رفته اند، لذا دلیلی برای گرامیداشت آنها وجود ندارد و اصولا نماز خواندن و استغفار هیچ سودی برای آنها ندارد و عملی لغو و بی فایده است .
از این آیه استفاده می شود که رسولخدا(ص ) بر جنازه مؤمنان نمازمی خوانده و در کنار قبرشان می ایستاده و برایشان طلب مغفرت می نموده است . » (تفسیر المیزان – خلاصه
مفسر بزرک ابوالفضل طبری ضمن تفسیر این  آیه مینویسد: در این آیه راهنمایی است به اینکه ایستادن برقبر برای دعا کردن ، عبادتی است مشروع ، که اگر چنین نبود خدای سبحان نهی از این عمل را مخصوص کافر نمی کرد. مجمع البیان جلد ۵ ص ۵۷

۳-  قُل لا أَسئَلُکُم عَلَیهِ أَجراً إِلاَّ المَوَدَّهَ فِی القُربى‏؛ شوری /  آیه ۲۳
ترجمه : (ای پیامبر!) بگو من هیچ پاداشى از شما بر رسالتم درخواست نمى ‏کنم جز دوست ‏داشتن اهل بیتم».سوره شوری آیه ۲۳
بنا بر تفاسیر فراوان ، آیه (الا الموده فی القربی) (الشوری:۲۳) صریحاً درباره نیکی به نزدیکان پیغمبر صلی‌الله‌علیه‌وآله است. از جمله حدیث معروفی است که شیعه و سنی نقل کرده اند.
احمد بن حنبل در مسندش و دیگران از ابن عباس نقل میکنند چون آیه  :

« لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّهَ فِی الْقُرْبى »                                                                                   فرود آمد،  پرسیدند: اى پیامبر خدا  نزدیکان توکه  دوستى آنها  بر ما واجب است کیانند؟ فرمود: «على، فاطمه، حسن وحسین
لَمَّا نَزَلَ قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّهَ فِی الْقُرْبى‏ قَالُوا یَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ قَرَابَتُکَ الَّذِینَ وَجَبَتْ عَلَیْنَا مَوَدَّتُهُمْ قَالَ عَلِیٌّ وَ فَاطِمَهُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْن‏. (الدر المنثور ج ۶، ص ۷، تفسیر طبرى، ج ۲۵، ص ۱۴ و ۱۵، مستدرک الحاکم، ج ۲، ص ۴۴۴، مسند احمد ج ۱، ص ۱۹۹، ینابیع الموده از مسند احمد و جز آن ص ۱۵، الصواعق المحرقه ص ۱۱ و ۱۰۲ و ذخایر العقبى ص ۲۵٫)
لذا این قول مخصوص شیعه نیست که آیه در شأن اهل بیت عصمت و طهارت نازل شده است، بلکه بسیاری از علمای اهل سنت نیز معنای “موده فی القربی” را نازل به پنج تن آل عبا در نظر گرفته ‌اند. از جمله فخر رازی مفسر بزرگ اهل سنت پس از نقل حدیث فوق می گوید:
پس ثابت است که این چهار تن (یعنی علی، فاطمه، حسن و حسین) نزدیکان پیامبر هستند و وقتی این ثابت بشود، واجب است که ایشان مخصوص به تعظیم زیادی باشند. مفاتیح الغیب، فخرالدین رازى‏، ج ‏۲۷ ص ۵۹۵
باید توجه داشت ، عشق به اهل بیت علیهم السلام زمینه ساز عشق به خداوند است و دوست داشتن اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله مهر ورزیدن به ارزش های والای الهی می باشد.البته راه های مختلفی برای زمینه سازی  دوستی اهل بیت علیهم السلام در سیره و سخن معصومین علیهم السلام وجود دارد که مجال مفصل تری می طلبد، همچون اطاعت از اهل بیت ،تعظیم و تکریم در برابر ذکر نام اهل بیت.رابطه داشتن با اهل بیت بارفتن به زیارت قبور مطهر ومجالس آن بزرگواران، و سایر مواردی که می توانیم به وسیله آن ها خود و فرزندانمان را در مسیرارادتمندان آل پیامبر و شیفتگان حضرات معصومین علیهم السلام قرار دهیم (۱).

ب: اهمیت توجه به عتبات عالیات در احادیث و روایات اسلامی
۱-   ابو عامر، واعظ اهل حجاز می‌گوید: به محضر امام صادق علیه السلام مشرّف شدم و به آن حضرت عرض کردم: کسی که قبر مقدّس امیرالمؤمنین علیه السلام را زیارت کند و آن را آباد نماید، برای او چه ثواب و آثاری دارد؟ حضرت در جواب فرمودند: «پدران من از جدم رسول الله برای من روایت کردند که حضرت رسول (ص) به حضرت علی علیه السلام فرمودند: یا علی! شما در زمین عراق کشته و در آنجا دفن خواهی شد. حضرت علی علیه السلام عرضه داشت: یا رسول الله! کسی که قبرهای ما را زیارت و آباد کند، چه فایده‌هایی برای او دارد؟ حضرت رسول (ص) در جواب فرمودند: «خداوند قبر شما و قبرهای فرزندان شما را باغی از باغ‌های بهشت قرار داده است.» بنابراین مکانی که مرقد مقدّس آن بزرگواران در آن قرار گرفته، قطعه ای از بهشت است از این رو تنها بهشتیان به زیارت آنجا موفق می‌شوند و حضرت رسول (ص) فرمودند:
«خداوند دل‌های بزرگواران و برگزیدگان خود را مشتاق شما قرار داده و لذا در راه شما هر سختی و خواری و ذلتی را تحمل می‌کنند.»؛ [این برگزیدگان الهی که به شرف زیارت نایل می‌شوند] قبرهای شما را آباد می‌کنند، و زیاد به زیارت قبرهای شما می‌آیند و مقصودشان از این همه زیارت، تقرّب به خداوند و محبت به رسول خدا و [پیروی از او] است  (۲)
سپس حضرت دربارۀ این بندگان برگزیدۀ الهی می‌فرمایند: «یا علی! شفاعت من مخصوص آن‌ها است؛ و بر حوض من وارد می‌شوند و فردای قیامت در بهشت زائران منند (۳)
و کلام حضرت این گونه ادامه می‌یابد:«و مَثل کسانی که قبرهای شما را تعمیر می‌کنند و به این آبادانی متعهدند؛ مثل کسانی است که حضرت سلیمان را در بناء» بیت المقدس کمک کرده‌اند. هر کس شما را زیارت کند زیارتش برابر با هفتاد حج، غیر از حَجه الاسلام است. [کسی که قبور شما را زیارت و آباد کند] از گناه پاک می‌شود؛ همانند روزی که از مادر زاده شده تا از زیارت شما برگردد. پس خوشحال باش و بشارت بده اولیاء و محبّان خودت را به نعمت‌های جاودانی که به آن‌ها داده می‌شود و چشمشان روشن می‌شود به چیزهایی که هیچ چشمی ندیده و هیچ گوشی نشنیده و بر قلب کسی خطور نکرده است.
۲-   ابن ماجه از انس بن مالک نقل مى‏کند که رسول خدا صلى الله علیه و آله قبر عثمان بن مظعون را با سنگ بزرگى علامت گذاشت و «سندى» در حاشیه سنن ابن ماجه مى‏نویسد: صخره‏اى را بر روى قبر نهاد تا شناسایى شود. ( ۴)
۳-  سمهودى در وفاء الوفاء مى‏نویسد: وقتى عثمان بن‏مظعون خاکسپارى شد پیامبر مردى را مأمور کرد تا سنگ بزرگى را با خود حمل کند و بیاورد. آن مرد نتوانست آن سنگ را حمل نماید. رسول خدا صلى الله علیه و آله آستین‏ها را بالا زد و آن را به سوى قبر عثمان حمل نمود و آن را بالاى سر او نهاد و فرمود: این کار را مى‏کنم که قبر برادرم را بشناسم و بستگانم را کنار آن به خاک بسپارم  (۵)
۴-  از حضرت ابوجعفر [محمد بن علی بن الحسین] روایت شده که حضرت فاطمه دختر رسول خدا (ص) قبر حمزه علیه رحمه را زیارت می‌کرد، و آن را مرمّت و اصلاح می‌نمود، و با سنگی بر آن نشان می‌گذاشت. یحیی بریان خبر می‌افزاید: بعد آنجا نماز می‌خواند و دعا می‌کرد و می‌گریست، [این سیره اش بود] تا زمانی که به شهادت رسید (۶)
۵٫حاکم نیز همین خبر را از قول حضرت علی علیه السلام نقل کرده، با این تفاوت که فاطمه (علیهاالسلام) هر جمعه قبر عمویش حمزه را زیارت می‌کرد (۷).
این احادیث و روایات دلالت دارد بر استحباب مرمت قبور و جلوگیری از محو آثار ، وانجام دادن هرکاری که علامت و راهنمایی برآن باشد. مکانها بواسطه انتسابی که به آفریدگارمتعال و انبیاء و اولیائش دارند ، محترم وارزشمند می شوند. هرچند بعضی ازقبوربخاطر مزیتی که صاحب قبر ازجهت دینی بردیگری دارد ازدیگر قبور ممتازمی باشد.
توجه به بازسازی قبور ائمه هدی ازجمله مصداق بارز عمل صالح است و نشانه ای ازابرازارادت ودوستی مردم به ساحت والای اهل بیت عصمت و طهارت (ع) درکنارمعرفت به مقام آنها و عمل به سیره آنان است .
هرچه امکانات این ا ماکن متبرکه بیشتر باشد. به سهولت کار زائران کمک می کند. و باعث تشویق و ترغیب بیشتر علاقه مندان عزیمت به این مکانهای مقدس می گردد.  زیرا ساعاتی حضور در این اماکن مقدس برای تربیت روحی و معنوی انسان ، افضل از ساعتها حضور در کلاسهای آموزشی و اخلاقی است . این امر خود نمونه ای بارزاز دعوت به ((بر) )و انجام امور عبادی و ((ذکر الله اکبر ))است.
امروزه گسترش و دعوت به فرهنگ ناب محمدی در روزگاری که هجمه های شیطانی روزبه روز افزایش می یابد امری لازم و ضروری است.
ستادبازسازی عتبات عالیات به نیابت از همه عاشقان ائمه اطهار(ع) ، مجموعه ای از دانش ها ، تدابیرو مدیریتها را در اعتاب مقدسه در راستای بازسازی و مرمت و توسعه حرم های مطهر و نورانی ، به نمایش گذاشته است. بهره گیری از هنر ایرانی در خلق آثارارزشمند در صحنها ، ایوانها و ضریح های مطهر اولیای دین یک ظرفیت بی بدیل و انحصاری است. که ملت ایران با مشارکت خود در بازسازی و مرمت و توسعه حرمهای مطهر ائمه اطهار(ع) و با تلاش ستاد بازسازی عتبات عالیات این ظرفیت را دربرابرنگاههای جهان اسلام تثبیت کرده و ارتقاء بخشیده است .کاری که فقط به دست ملت هوشمند و هنرمند ایران اسلامی قابل ارائه است. این آثار به عنوان شناسنامه ملت ایران و به عنوان یک حماسه عظیم درپیشگاه خداوند و فرهنگ و هنر جهانی ثبت خواهد شد.
این تلاش ها مدیون هدایا ، کمک ها و نذوراتی است که ملت ایران برای حفظ شعائر الهی و اسلامی و محبت و ارادت به خاندان مطهر رسول گرامی اسلام (ص) تقدیم نموده اند .
لذاستاد بازسازی عتبات عالیات این افتخار راداردتا به عنوان خادمین بارگاه ملکوتی بهترین و محبوب ترین بندگان خداوند همچنان پذیرای کمک ها و هدایا ونذورات نقدی و غیرنقدی شما مردم عزیزودلباختگان و عاشقان خاندان نبی مکرم اسلام«ص» باشد.

منابع :
 الزیاره تنبت الموده، محمدی ری‏شهری، میزان الحکمه، ج ۴، ص ۲۹۸ ۱- 

  ۲-  بحارالأنوار، ج ۹۷، ص ۱۲۱٫ ومانند این حدیث خبری است در وسائل الشیعه، ج ۱۰، ص ۲
   ۳-  المزار، مناسک المزار للمفید، ص ۲۲۸٫
 (سنن ابن ماجه، کتاب الجنائز،ص ۳۶۵) ریا، کشف الارتیاب ،ص ۳۸۰  ۴-
  ۵-  (وفاء الوفا، ج ۲، ص ۸۵). ابن شبه و ابن ماجه و ابن عدی ازانس، و حاکم از ابی رافع نیز این خبر را روایت کرده اند
   شوق دیدار، ص ۲۰٫ بنقل از وفائ الوفاه ۲/ ۱۱۲ به نقل از کشف الارتیاب ۴۸۱  ۶-
 

در روایتی از امام صادق علیه السّلام، داریم:

عَنْ أَبِی عَامِرٍ السَّاجِیِّ وَاعِظِ أَهْلِ الْحِجَازِ قَالَ: أَتَیْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ ع فَقُلْتُ لَهُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ مَا لِمَنْ زَارَ قَبْرَهُ یَعْنِی أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ وَ عَمَرَ تُرْبَتَهُ؟

 قَالَ یَا أَبَا عَامِرٍ! حَدَّثَنِی أَبِی عَنْ أَبِیهِ عَنْ جَدِّهِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیٍّ- عَنْ عَلِیٍّ ع أَنَّ النَّبِیَّ ص قَالَ لَهُ وَ اللَّهِ لَتُقْتَلَنَّ بِأَرْضِ الْعِرَاقِ وَ تُدْفَنُ بِهَا.

 قُلْتُ یَا رَسُولَ اللَّهِ! مَا لِمَنْ زَارَ قُبُورَنَا وَ عَمَرَهَا وَ تَعَاهَدَهَا؟

 فَقَالَ لِی یَا أَبَا الْحَسَنِ! إِنَّ اللَّهَ جَعَلَ قَبْرَکَ وَ قَبْرَ وُلْدِکَ بِقَاعاً مِنْ بِقَاعِ الْجَنَّهِ وَ عَرْصَهً مِنْ عَرَصَاتِهَا وَ إِنَّ اللَّهَ جَعَلَ قُلُوبَ نُجَبَاءَ مِنْ خَلْقِهِ وَ صَفْوَتِهِ مِنْ عِبَادِهِ تَحِنُّ إِلَیْکُمْ وَ تَحْتَمِلُ الْمَذَلَّهَ وَ الْأَذَى فِیکُمْ فَیَعْمُرُونَ قُبُورَکُمْ وَ یُکْثِرُونَ زِیَارَتَهَا تَقَرُّباً مِنْهُمْ إِلَى اللَّهِ مَوَدَّهً مِنْهُمْ لِرَسُولِهِ أُولَئِکَ یَا عَلِیُّ الْمَخْصُوصُونَ بِشَفَاعَتِی وَ الْوَارِدُونَ حَوْضِی وَ هُمْ زُوَّارِی غَداً فِی الْجَنَّهِ

یَا عَلِیُّ! مَنْ عَمَرَ قُبُورَکُمْ وَ تَعَاهَدَهَا فَکَأَنَّمَا أَعَانَ سُلَیْمَانَ بْنَ دَاوُدَ عَلَى بِنَاءِ بَیْتِ الْمَقْدِسِ

وَ مَنْ زَارَ قُبُورَکُمْ عَدْلُ ذَلِکَ لَهُ ثَوَابُ سَبْعِینَ حَجَّهً بَعْدَ حَجَّهِ الْإِسْلَامِ وَ خَرَجَ مِنْ ذُنُوبِهِ حَتَّى یَرْجِعَ مِنْ زِیَارَتِکُمْ کَیَوْمَ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ فَأَبْشِرْ وَ بَشِّرْ أَوْلِیَاءَکَ وَ مُحِبِّیکَ مِنَ النَّعِیمِ وَ قُرَّهِ الْعَیْنِ بِمَا لَا عَیْنٌ رَأَتْ وَ لَا أُذُنٌ سَمِعَتْ وَ لَا خَطَرَ َ عَلَى قَلْبِ بَشَرٍ وَ لَکِنَّ حُثَالَهً مِنَ النَّاسِ یُعَیِّرُونَ زُوَّارَ قُبُورِکُمْ بِزِیَارَتِکُمْ کَمَا تُعَیَّرُ الزَّانِیَهُ بِزِنَاهَا أُولَئِکَ شِرَارُ أُمَّتِی لَا نَالَتْهُمْ شَفَاعَتِی وَ لَا یَرِدُونَ حَوْضِی.

ترجمه: راوی از حضرت صادق (ع) می‌پرسد: ای فرزند رسول خدا! کسی که قبر امیرالمؤمنین علیه السّلام را زیارت کند و قبر او را آباد و تعمیر کند چه پاداش و ثوابی دارد؟

حضرت صادق (ع) در پاسخ از جدش رسول خدا (ص) نقل می‌کند که خطاب به امیرالمؤمنین (ع) فرمود: به خدا قسم تو در سرزمین عراق کشته خواهی شد و در آن جا مدفون می‌شوی. امیرالمؤمنین(ع) می‌پرسد؟ یا رسول الله! کسی که قبر‌های ما را زیارت کند و آن را آباد کند و با آن قبرها مأنوس باشد چه پاداشی دارد؟

پیامبر صلّی الله علیه و آله فرمود: ای اباالحسن! خداوند قبر تو و فرزندانت را قطعه‌ای از قطعه‌ها و عرصه‌های بهشت قرار داده‌است و دل‌های برگزیدگان خلقش و بندگانش را مشتاق زیارت شما قرار داده است. آنها ذلت و خواری و اذیت را در راه زیارت شما تحمل می‌کنند و قبر‌های شما را برای تقرّب به خدا و دوستی رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم آباد می‌کنند و پی در پی قبور شما را زیارت می‌کنند.

یا علی (ع)! فردای قیامت، شفاعت خاص من شامل اینها است و اینها وارد برحوض می‌شوند و زیارت کنندگان من خواهند بود.

یا علی! هرکس قبرهای شما را آباد کند و با آنها مانوس باشد مانند کسی است که به حضرت سلیمان (ع) در ساختن بیت المقدس کمک کرده است.

و هر کس قبور شما را زیارت کند ثوابش معادل حج واجب و هفتاد حج دیگر پس از آن است و وقتی بر می‌گردد از گناهانش بیرون می‌رود مانند کسی که از مادر متولد شده است. پس دوستان و دوستدارانت را به نعمت‌هایی که هیچ چشمی ندیده و هیچ گوشی نشنیده و به ذهن هیچ انسانی خطور نکرده بشارت ده و جمعى از اراذل مردمان و بدترین خلق خدا سرزنش کنند زیارت‏ کنندگان شما را به سبب زیارت، چنان که سرزنش مى‏کنند زناکاران را به زنا؛ این جماعت بدترین امّت منند؛ ایشان را شفاعت نخواهم کرد و در حوض کوثر بر من وارد نخواهند شد

این روایت علاوه بر وسائل الشیعه در کتب روایی معتبر و مشهور دیگر ، با طرق و سند های دیگر نیز آمده است؛ مانند (مستدرک‏الوسائل ج : ۱۰ ص : ۲۱۵) و (مستدرک‏الوسائل ج : ۱۰ ص : ۲۱۵)

طبق این روایت، رسول خدا(ص) خبر داده اند که؛

اوّلاً خوبان امّت پیامبر(ص) در آینده، بر قبر ائمه(ع) عمارت درست خواهند نمود؛ و این کارشان چنان مورد رضایت خداست، که گویی به سلیمان(ع) در ساختن بیت المقدّس کمک کرده اند.

ثانیاً خبر دادند که کسانی از مسلمانان هم خواهند بود که سازندگان قبور اهل بیت(ع) و آباد کنندگان آن قبور را سرزنش خواهند نمود، و عمل آنها را در ردیف زنا قرار خواهند داد. یعنی عمل آنها را اسراف خواهند دانست؛ چون اسراف و زنا، هر دو گناه کبیره اند. و آنگاه رسول خدا(ص) این گونه افراد را اراذل (افراد پست) نام نهاد، و فرمود که آنها مورد شفاعت نخواهند بود.

ملاحظه فرمودید که رسول خدا(ص) سازندگان حرمهای اهل بیت(ع) را به حضرت سلیمان(ع) تشبیه نمودند؛ یعنی با این تشبیه خواستند بفهمانند که زیبا سازی حرمها به منظور الهی، نه تنها بد نیست، بلکه کار پیغمبری چون حضرت سلیمان است. و می دانیم که حضرت سلیمان، عبادتگاهی بسیار باشکوه بر پا کرده بوده است.

منابع:

۱- بحار الانوار علامه مجلسی ، جلد ۹۷ صفحه ۱۲۰    ۲- وسایل الشیعه شیخ حر عاملی جلد ۱۴ صفحه ۳۸۳     ۳- تهذیب الاحکام شیخ طوسی جلد ۶ صفحات ۲۲ و ۱۰۷

۴- ارشاد القلوب ابو محمد دیلمی جلد ۲ صفحه ۴۴۱      ۵- فرحت الغری ابن طاووس صفحه ۷۷

 

 

ضرورت بازسازی اماکن متبرّکه با وجود فقر در جامعه و پاسخ به شبهات

نه تنها دلایل عقلانی فراوانی برای این موضوع وجود دارد بلکه دستورات ائمه هدی علیهم السلام نیز در این زمینه فراوانند، برای روشن شدن هرچه بهتر موضوع پاسخ کامل را مطالعه نمایید.

در این مقاله به بررسی ضرورت بازسازی، توسعه و زیباسازی اماکن متبرکه و قبور ائمه (ع)و هزینه نمودن در این راه با وجود مسائل و مشکلاتی که با ریشه مادی در جامعه وجود دارند؛ می‌پردازیم. در این راستا با دلائل عقلی آغاز نموده و در انتها به نمونه‌هایی از دستورات پیامبر اکرم و ائمه علیهم السلام در رابطه با اهمیت این موضوع می‌پردازیم.

ضرورت بازسازی اماکن متبرکه با وجود مشکلات مالی جامعه چیست؟

  • «آیا درست است که برای بازسازی، توسعه و زیباسازی اماکن متبرّکه هزینه کنیم؟ آیا بهتر نیست به جای این گونه هزینه‌ها، پول (پول مردم) را صرف بهبود وضعیت مستمندان کنیم؟»

این سؤال‌ها و سؤال‌هایی از این نوع، هر ازچند گاهی از گوشه و کنار به گوش می‌رسند. در این نوشتار کوتاه، سعی بر آن است که این موضوعات، به اجمال، بررسی شوند.

پیش از پرداختن به بحث فوق، لازم است تأکید شود که در اینجا هزینه نمودن برای ریشه ­کنی فقر، انکار نمی­گردد، بلکه کمک به مستمندان، از نگاه تمامی مسلمانان و شیعیان عملی پسندیده و بلکه موکّد است. بسیاری از افرادی که پول خود را صرف هزینه ­های مقابر اولیای دین می­کنند، کمک­های شایانی نیز به افراد تهی­دست می­نمایند. مطالبی که در ادامه مایل به بیان آن هستیم، در اثبات پسندیده بودن هزینه­ های صرف شده برای حرم­های شریفه، در کنار کمک­های مادی و معنوی به افراد مستمند است.

پیش از صحبت دربارۀ خوبی و یا بدی این مسأله، لازم است روشن شود که محل استحصال هزینه‌های فوق از کجاست. غالباً افرادی که اینگونه سؤالات را مطرح می‌نمایند، با اشاره به اینکه این هزینه‌ها توسّط «ستاد بازسازی عتبات عالیات» صورت می‌گیرد، برداشت آنها را از محلّ بیت المال می‌دانند. این که آیا همگی این مخارج توسّط این ستاد صورت می‌گیرد یا خیر، و اینکه آیا تمام درآمد این ستاد از محل بیت المال (مالی که متعلّق به مردم ایران است) می‌باشد یا خیر، نیازمند بررسی‌های جداگانه‌ای هستند که در این نوشتار نمی‌گنجد؛ امّا می‌توان به صورت کلّی بیان کرد که:

«مال متعلق به شخص دیگر، بدون رضایت او قابل هزینه کردن نیست.»

این جمله مورد اتّفاق در بین تمامی افراد متشرّع به دین اسلام است و یقیناً افرادی که در کار بازسازی و زیباسازی اماکن متبرّکه دست اندر کار هستند از این گروهند. حال اگر اثبات شود که گروهی مال دیگران را بدون اجازۀ آنها هزینه می‌کنند، این کار آنها محکوم است.در مقابل باید توجّه داشت، در صورتی که محلّ درآمد ستاد بازسازی و موارد مشابه آن، از محل نذورات مردمی باشد که به نیّت بازسازی و زیباسازی این اماکن اهدا شده‌اند-که معمولاً نیز اینچنین است- هزینه کردن این اموال، جز برای این منظور، غیر مشروع و حرام است!

علاوه بر تمامی این مطالب، ذکر این نکته نیز مهم است که امروزه در جوامع مدنی، اکثریت مردم حقّی را برای دولت در خصوص هزینه نمودن منابع تحت اختیارش در مصارف عمومی قائلند. با توجّه به این نکته و همچنین در نظر داشتن جمعیت چند ده میلیونی زوّار ایرانی که سالانه به زیارت حرم­های شریف می­روند، می­توان نتیجه گرفت که حتّی اگر از منابع مالی تحت اختیار دولت نیز در این زمینه خرجی متناسب با تعداد افراد زائر صورت گیرد، از دید بسیاری از مردم معقول است.

با روشن شدن این مسأله، سؤال دیگری که باید به آن پرداخت این است که آیا هزینه کردن (از حساب بانی مخارج) در قبور ائمّه (علیهم السّلام) بهترین استفاده از منابع مالی است و آیا محلّ بهتری برای هزینه کردن آن وجود ندارد؟

در ابتدا باید توجّه نمود که اصولاً هر انسانی برای هزینه‌کردن داشته‌های خود محل‌های مشروعِ متنوّعی دارد. برای مثال شخصی که در اماکن متبرّکه هزینه می‌کند، هزینه‌های دیگری نیز دارد و همین فرد ممکن است در موقعیت‌های دیگر، کمک‌های فراوانی به مستمندان نماید. در اینجا اگر کسی ادّعا نماید که چون کمک به مستمندان کار خوبی است، پس تمامی مخارج باید در این زمینه صورت گیرد، باید گفت: این سخن به این معناست که افراد تمامی مخارج خود از قبیل مخارج خوراک (بیش از مقداری که برای زنده ماندن لازم است)، پوشاک (بیش از مقداری که برای پوشش لازم است)، تحصیل و… را می‌بایست صرف کمک به مستمندان نمایند. بدیهی است خود فرد مدّعی نیز چنین کاری را درست نمی‌داند و انجام نمی‌دهد.

۱/۲ اسراف یعنی مصرف نمودن چیزی در جایی که خدا اجازه ی آن را نداده است. و اجازه ی خدا یعنی حکم عقل و حکم شرع. یعنی هر چیزی که عقل و شرع به آن فرمان دهند، فرمان خداست و هر چه را عقل و شرع از آن نهی کنند، نهی خداست. مثلاً خرج نمودن پول برای خرید سیگار، اسراف است. چون سیگار فایده ی عقلانی ندارد. یا صرف عمر برای بازی شطرنج، اسراف است. چون بازی شطرنج ـ حتّی اگر شرعاً مباح باشد ـ فایده اش در حدّی نیست که با عمر از دست رفته برابری کند. بازی های رایانه ای هم همین گونه اند. اساساً صرف عمر در چیزی ارزشش کمتر از عمر صرف شده باشد، اسراف در عمر است. طبق روایات، کمترین ارزش عمر بشر، بهشت است. لذا صرف عمر برای کمتر از بهشت، اسراف می باشد.

۲/۲ تجمّل گرایی اخروی اسراف نیست.

اغلب مردم توهّم می کنند که هر نوع تجمّل گرایی، از مصادیق اسراف است؛ حال آنکه چنین نیست.

تجمّل گرایی یعنی زیباگرایی ؛ چون تجمّل از جمال است به معنی زیبایی. تجمّل گرایی دو معنا یا دو کاربرد دارد ؛ تجمل گرایی به معنی پرداختن به زیبایی های دنیایی به غرض خود دنیا که نتیجه اش دور شدن از معنویّت است ؛ که این معنای منفی تجمّل گرایی است ؛ و تجمّل گرایی به غرض جلب انسانها به معنویّت ؛ که این مورد ، نه تنها بد نیست بلکه مطلوب می باشد ؛ و خداوند متعال نه تنها از آن نهی نکرده ، بلکه به آن امر نموده و بلکه بالاتر ، خودش نیز از آن استفاده کرده است. و گفتیم که اگر خدا به چیزی امر نمود، دیگر اسراف نخواهد بود.

خداوند متعال درباره ی معنی منفی تجمّل گرایی (زیبایی گرایی منفی) فرمود:

«فَخَرَجَ عَلى‏ قَوْمِهِ فی‏ زینَتِهِ قالَ الَّذینَ یُریدُونَ الْحَیاهَ الدُّنْیا یا لَیْتَ لَنا مِثْلَ ما أُوتِیَ قارُونُ إِنَّهُ لَذُو حَظٍّ عَظیم‏ ـــــــ)روزى قارون) با تمام زینت خود در برابر قومش ظاهر شد، آنها که خواهان زندگى دنیا بودند گفتند: «اى کاش همانند آنچه به قارون داده شده است ما نیز داشتیم! به راستى که او بهره ی عظیمى دارد.»»(القصص:۷۹

و فرمود:

«مَنْ کانَ یُریدُ الْحَیاهَ الدُّنْیا وَ زینَتَها نُوَفِّ إِلَیْهِمْ أَعْمالَهُمْ فیها وَ هُمْ فیها لا یُبْخَسُونَ ـــــ )کسانى که زندگى دنیا و زینت آن را بخواهند، اعمالشان را در همین دنیا بطور کامل به آنها مى‏دهیم؛ و چیزى کم و کاست از آنها نخواهد شد.»(هود:۱۵

خداوند متعال در آیه ی نخست ، تجمّل گرایی قارون را زشت شمرد و از آرزو کنندگان جایگاه او نیز با لحنی مذمّت آلود یاد نمود ؛ و در آیه ی دوم ، متذکّر شد که هر که زینت و تجمّل دنیایی را برای خود دنیا بخواهد ، در همین دنیا نتیجه ی تلاش دنیایی خود را می گیرد و به همان تجمّلات می رسد ؛ امّا در آخرت بی بهره خواهد بود.

امّا درباره ی تجمّل و زیبایی گرایی در مسیر معنویّت فرمود:

«یا بَنی‏ آدَمَ خُذُوا زینَتَکُمْ عِنْدَ کُلِّ مَسْجِدٍ وَ کُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا یُحِبُّ الْمُسْرِفین‏ ـــــ اى فرزندان آدم! زینت خود را به هنگام رفتن به مسجد، با خود بردارید! و بخورید و بیاشامید، ولى اسراف نکنید که خداوند مسرفان را دوست نمى‏دارد.» (الأعراف:۳۱

یعنی وقتی به مسجد می روید یا در جایگاه نماز قرار می گیرید، خود را زینت دهید و با لباسهای زیبا و سر و رویی زیبا و با بویی خوش به نماز ایستید! بلکه در روایات گفته شده که زنان طلاجات خود را هم در حال نماز استفاده کنند. این آیه، قطعاً درباره ی اسراف است. در این آیه، آنجا که از خوردن و نوشیدن سخن می گوید، حدّ متعارفش را مجاز می داند ولی بیش از حدّ اعتدال را اسراف می نامد، امّا وقتی امر می کند که در حال عبادت، زینت خود را همراه خود کنید، قید نمی زند که کم زینت کنید.

وقتی خود اشخاص در حال عبادت، شایسته است زینت کنند، روشن است که مکانهای عبادت هم باید زیبا باشند، تا مردم با رغبت بیشتری به آن اماکن بروند. البته در مساجد، نمی توان از طلا استفاده نمود؛ چون در خصوص مسجد، از این کار نهی شده است؛ امّا در غیر مسجد، نهی نشده است. در مورد عبادت کنندگان هم مردان مجاز نیستند خود را با طلا زینت کنند ولی زن نه تنها مجازند بلکه توصیه شده اند به این کار.

همچنین خدای تعالی فرمود:

«قُلْ مَنْ حَرَّمَ زینَهَ اللَّهِ الَّتی‏ أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّیِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِیَ لِلَّذینَ آمَنُوا فِی الْحَیاهِ الدُّنْیا خالِصَهً یَوْمَ الْقِیامَهِ کَذلِکَ نُفَصِّلُ الْآیاتِ لِقَوْمٍ یَعْلَمُونَ ــــــــ)ـ بگو: « چه کسى زینتهاى الهى را که براى بندگان خود آفریده ، و روزیهاى پاکیزه را حرام کرده است؟!» بگو: «اینها در زندگى دنیا، براى کسانى است که ایمان آورده‏اند؛ در قیامت نیز ، خالص(براى مؤمنان) خواهد بود.» این گونه آیات را براى کسانى که آگاهند، شرح مى‏دهیم.» (الأعراف:۳۲

یعنی اصل زینت نمودن نه تنها برای مومنان حرام نیست ، بلکه اساساً اینها برای مومنان است ؛ و غیر مومنان در حقیقت بی اذن خدا از آنها بهره می برند. امّا در آخرت ، همه ی زینتهای عالم فقط برای مومنان خواهد بود.

«أُولئِکَ لَهُمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْری مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهارُ یُحَلَّوْنَ فیها مِنْ أَساوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَ یَلْبَسُونَ ثِیاباً خُضْراً مِنْ سُنْدُسٍ وَ إِسْتَبْرَقٍ مُتَّکِئینَ فیها عَلَى الْأَرائِکِ نِعْمَ الثَّوابُ وَ حَسُنَتْ مُرْتَفَقا ـــــ آنها کسانى هستند که بهشت جاودان براى آنان است؛ باغهایى از بهشت که نهرها از زیر درختان و قصرهایش جارى است؛ در آنجا با دستبندهایى از طلا آراسته مى‏شوند؛ و لباسهایى(فاخر) به رنگ سبز، از حریر نازک و ضخیم، دربر مى‏کنند؛ در حالى که بر تختها تکیه کرده‏اند. چه پاداش خوبى، و چه جمع نیکویى! »(الکهف:۳۱)

پس تا زمانی که زینتهای دنیا در راه باطل و غیر معنوی استفاده نمی شوند و منعی شرعی ندارند ، کسی حقّ ندارد آنها را برای مومنان تحریم نماید. بلی استعمال طلا برای مردان حرام است ، امّا برای زنان ، به شرطی که در راه خدا و برای جلب نظر شوهر باشد نه تنها حرام نیست بلکه مستحبّ و دارای ثواب الهی می باشد. همچنین زینت دادن حرمهای مطهر که ابداً با اغراض دنیایی نیست و برای جلب مردم به مکانهای معنوی است، منع شرعی ندارد. بلی ما اگر بخواهیم خانه های خود را آنگونه زینت دهیم ، خلاف است ؛ امّا نه از جهت زینت بودنش بلکه برای آنکه به غرض الهی نبوده برای تفاخر است. امّا اگر حضرت سلیمان (ع) این کار را بکند ، اشکالی نخواهد داشت ؛ چون او معصوم می باشد ؛ و محال است چنان کاری را برای دنیا انجام دهد. لذا آن حضرت کاخی داشت که مثلش در جهان نیامده است ؛ چنانکه به فرموده ی قرآن کریم ، در آیه ی ۴۴ سوره نمل ، کف حیات آن از بلوری شفّاف بود ؛ به گونه ای که ملکه ی سباء چون خواست وارد حیاط شود ، پنداشت که حیات پر از آب است ؛ لذا جامه های خود را از ساق پا بالا زد تا از آن عبور کند.

«قیلَ لَهَا ادْخُلِی الصَّرْحَ فَلَمَّا رَأَتْهُ حَسِبَتْهُ لُجَّهً وَ کَشَفَتْ عَنْ ساقَیْها قالَ إِنَّهُ صَرْحٌ مُمَرَّدٌ مِنْ قَواریرَ قالَتْ رَبِّ إِنِّی ظَلَمْتُ نَفْسی‏ وَ أَسْلَمْتُ مَعَ سُلَیْمانَ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمینَ ـــــــ به او گفته شد: «داخل حیاط (قصر) شو!» هنگامى که نظر به آن افکند، پنداشت نهر آبى است و ساق پاهاى خود را برهنه کرد(تا از آب بگذرد؛ امّا سلیمان) گفت: «(این آب نیست،) بلکه قصرى است از بلور صاف!» (ملکه سبا) گفت: «پروردگارا! من به خود ستم کردم؛ و(اینک) با سلیمان براى خداوندى که پروردگار عالمیان است اسلام آوردم!» » ؛ حال تصوّر فرمایید که در و دیوار آن قصر چگونه بوده و چه شکوهی داشته است؟ و همه ی آنها را حضرت سلیمان (ع) به امر خدا و با توان بالای جنّها ساخته بود تا شکوه و عظمت سلطنت خویش را بر مردمان آشکار سازد.

پس جایی که روا باشد پیامبری چنان کاخی داشته باشد ، چه مانعی دارد که ما حرمهای پاک ائمه اطهار (ع) را تزئین کنیم تا مردم بیشتر رغت کنند به زیارت آن بزرگواران؟

«عَنْ أُمِّ أَیْمَنَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص فِی حَدِیثٍ طَوِیلٍ وَ فِیهِ أَنَّهُ ذَکَرَ لَهُ جَبْرَئِیلُ ع قِصَّهَ شَهَادَهِ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع إِلَى أَنْ قَالَ ثُمَّ یَبْعَثُ اللَّهُ قَوْماً مِنْ أُمَّتِکَ لَا یَعْرِفُهُمُ الْکُفَّارُ وَ لَمْ یَشْرَکُوا فِی تِلْکَ الدِّمَاءِ بِقَوْلٍ وَ لَا فِعْلٍ وَ لَا نِیَّهٍ فَیُوَارُونَ أَجْسَامَهُمْ وَ یُقِیمُونَ رَسْماً لِقَبْرِ سَیِّدِ الشُّهَدَاءِ بِتِلْکَ الْبَطْحَاءِ یَکُونُ عَلَماً لِأَهْلِ الْحَقِّ وَ سَبَباً لِلْمُؤْمِنِینَ إِلَى الْفَوْزِ الْخَبَرَ ــــــ امّ ایمن گوید نقل نموده از رسول خدا (ص) که فرمودند که جبرئیل به او (رسول خدا(ص) ) قصه ی شهادت ابی عبدالله ع را بیان داشت تا آنجا که گفت) :  خدا گروهى از امّت تو را که کفّار، آنان را نمى‏شناسند و آنها در ریختن آن خونها (خون شهدای کربلا) به زبان و عمل و نیّت شرکت نکرده‏اند مبعوث و مأمور مى‏کند تا اجساد ایشان را به خاک بسپارند و برای قبر سید الشهداء ساختمانی را برپا می کنند که در آن گودى (قتلگاه) قرار دارد ؛ که آن بنا عَلمی    (نشانه ای) می شود برای اهل حقّ و وسیله‏اى است براى رستگارى مؤمنین . » (مستدرک‏الوسائل ج : ۱۰ ص : ۲۱۷-روایت ۱۱۸۸۹

ملاحظه می کنید که جبرئیل(ع) از جانب خدا خبر داده به رسول خدا(ص) که ایرانیان برای سیّد الشهدا(ع) مقبره خواهند ساخت. اینکه فرمود آنها گروهی ناشناس برای کفّار زمان پیامبر(ص) هستند و در جنایت کربلا دخالت نداشته اند، نشان می دهد که مرادشان شیعیان ایرانند. چون در آن زمان، ایرانی هنوز مسلمان نبودند لذا کفّار آنها را به عنوان یاران دین خدا نمی شناختند. در جریان کربلا نیز ایرانی ها دخالت نداشتند. از همان ابتدا نیز عتبات عالیات را ایرانی ها ساخته و اداره نموده اند. بسیاری از مردم کنونی کربلا و نجف نیز در حقیقت ایرانی اند که در قرون گذشته به آنجا مهاجرت نموده اند.

همچنین حضرت یوسف (ع) در کاخی ساکن بود و در عین اینکه نبوّت داشت ، صاحب شوکت مادّی هم بود ؛ امّا آن زر و زیور و شوکت ظاهری هیچگاه در روح آن بزرگوار رخنه نداشت؛ بلکه او شکوه و عظمت مادّی را در خدمت جلب مردم به سوی معنویّت قرار داده بود.

خود خداوند متعال نیز از تجمّل و زیباسازی برای جلب توجّه بندگانش استفاده نموده تا از این طریق آنها را متوجّه شکوه و عظمت خویش کند.

خداوند متعال فرمود:

«إِنَّا زَیَّنَّا السَّماءَ الدُّنْیا بِزینَهٍ الْکَواکِب‏ ـــــ ما آسمان نزدیک را با ستارگان آراستیم‏ » (الصافات:۶)

و فرمود:

«وَ لَقَدْ جَعَلْنا فِی السَّماءِ بُرُوجاً وَ زَیَّنَّاها لِلنَّاظِرین‏ ــــــ ما در آسمان برجهایى قرار دادیم؛ و آن را براى بینندگان آراستیم. » ‏(الحجر:۱۶)

و فرمود:

«أَ فَلَمْ یَنْظُرُوا إِلَى السَّماءِ فَوْقَهُمْ کَیْفَ بَنَیْناها وَ زَیَّنَّاها وَ ما لَها مِنْ فُرُوج‏ ـــــــ) آیا آنان به آسمان بالاى سرشان نگاه نکردند که چگونه ما آن را بنا کرده‏ایم، و چگونه آن را زینت بخشیده‏ایم ؛ در حالی که هیچ شکاف و شکستى در آن نیست؟! »(ق:۶

ملاحظه می فرمایید که حتّی خود خداوند متعال نیز آسمان و طبیعت را زینت داده تا شکوه خویش را به نمایش بگذارد ؛ و از این راه دل مردمان را به سوی خویش جلب نماید.

با این مقدّمات عرض می شود که تزئین و تجمیل حرم ائمه (ع) نیز اگر صرفاً برای جلب توجّه مردمان به آن ذوات مقدّسه و برای تعظیم آن بزرگواران باشد ، نه تنها اسراف نخواهد بود بلکه مورد تأیید قرآن می باشد. و شکّی نیست که کسی از تجمیل و تزئین این اماکن مقدّسه هدفی جز این ندارد.

مضاف بر آنچه گفته شد ، عرض می شود که خداوند متعال به صراحت فرمود:

«ذلِکَ وَ مَنْ یُعَظِّمْ شَعائِرَ اللَّهِ فَإِنَّها مِنْ تَقْوَى الْقُلُوب‏ ــــــ ا)ین است(مناسک حج)! و هر کس شعائر الهى را بزرگ دارد، این کار، نشانه ی تقواى دلهاست.» (الحج:۳۲

پس هر که در بزرگداشت شعائر الهی بکوشد ، نشانه ی تقوای اوست ؛ و شعائر الهی آن اموری هستند که خدا را به یاد می اندازند. و آیا برتر از امامت و ولایت چیزی هست که از شعائر الهی باشد؟ خداوند متعال در آیات ۱۵۸ بقره و ۳۶ حجّ ، صفا و مروه و شترهای قربانی را از شعائر الهی معرّفی نموده. حال چگونه ممکن است وجود امام معصوم از شعائر الهی نباشد. و مگر غیر از این است که تزئین و تجمیل ائمه صرفاً برای تعظیم آنهاست؟

  • آیا رفع نیاز مادّی نیازمندان در اولویّت است یا تزئین حرمهای اهل بیت(ع)؟

برخی از شبهه افکنان یا به تعبیر رسول خدا(ص) ارازل، می گویند: «با وجود این همه فقیر، چرا این همه پول خرج حرمها می شود؟ آیا بهتر نیست که این پولها صرف نیازمند شود؟»

پاسخ:

به یکی گفتند: خربزه می خوری یا هندوانه؟ گفت: هر دو وانه. مگر تزئین حرمها به این معنی است که به فقرا کمک نکنیم؟! اتّفاقاً هر چه این حرمها آبادتر باشند، به همان اندازه نیز فقرا بیشتر بهره می برند. چون مردم زمانی دست و دلباز می شوند و به فکر فقرا می افتند که احساسهای معنوی آنها به غلیان در   می آید؛ و این احساسها بیشتر زمانی به غلیان می آید که به زیارت اهل بیت(ع) می روند. حتّی مردم وقتی تصویر حرم امام رضا(ع) یا سیّد الشهدا(ع) را در تلوزیون می بینند روحشان تلطیف    می شود. لذا اگر به جامعه نگاه کنید می بینید که بیشترین خیرات در حقّ مستمندان، با نام و یاد اهل بیت(ع) می باشد. این همه سفره های اطعام به یاد آنهاست؛ این همه موقافات همچون مدارس و مساجد و … با نام و یاد آنهاست. و … .

اگر این حرمها آباد و پرشکوه نباشند، مردم میل چندانی به آنها نمی کنند؛ و هنگام قرار گرفتن در کنار مزار آن بزرگواران، شکوه آن بزرگواران را کمتر ادراک می نمایند. در نتیجه انگیزه ها برای کمک به مستمندان نیز فروکش می کنند. واقع مطلب این است که هر یک ریالی که برای حرمهای اهل بیت(ع) خرج می شود، هزاران ریال نصیب نیازمندان می کند. لذا اگر این یک ریال خرج نشود، آن هزاران ریال هم خرج نیازمندان نخواهد شد. اگر دنیا را بگردید، مردی دست و دلبازتر از شیعیان نمی یابید، و شیعیان، در محرّم، از هر زمانی دست و دلبازتر می شوند. وقتی به حرمهای اهل بیت(ع) می روند، دست و دلبازتر می شوند.

از اینها گذشته، هر ساله هزاران فقیر از خوان ائمه(ع) استفاده می کنند. چون دارایی اهل بیت(ع) فقط همان زیور آلات داخل حرمها نیست؛ بلکه موقوفات فراوان همچون زمینهای زراعی و کارخانجات و مدارس … نیز دارند که هزاران نفر در آنها کار کرده و کسب درآمد می کنند؛ و از فواید این موقوفات در مسیر رشد اقتصادی و فرهنگی مردم و از جمله مستمندان استفاده می شود. لذا اگر خود حرمها تزئین می شوند، برای آن است که مردم جذب این اماکن مقدّس شوند و در پرتو شکوه ظاهری این اماکن، بتوانند با معنویّت صاحب حرم نیز ارتباط برقرار کنند؛ و در اثر این ارتباط معنوی، دست و دل خویش را به امور خیر بگشایند؛ که نتیجه ی آن بهره مندی هزاران نفر در کلّ کشور است. اگر بلا تشبیه بخواهیم مثالی بزنیم، می گوییم: این تزئینات با هنرهای معنوی به کار رفته در آنها ـ که روح کمال جوی آدمی را نوازش می کنند ـ در حقیقت نوعی تبلیغ معنوی است برای کشاندن انسانها به سوی کانون معنویّت ائمه(ع). چون اغلب انسانها آن اندازه تعالی روحی ندارند که بتوانند شکوه معنوی را قبل از شکوه مادّی ببینند. امّا وقتی در اثر کشش شکوه مادّی به کانونهای معنویّت نزدیک شدند، خود به خود در پرتو آن شکوه معنوی نیز قرار می گیرند. کما اینکه وقتی بشر به طبیعت زیبا می نگرد، ناخودآگاه عقل و دل خویش را متوجّه خداوند متعال نیز می کند.

خدا می داند که اگر نبودند همین حرمهای باشکوه، مردم به فقرا رسیدگی نمی کردند و در راه خیر هزینه ی چندانی نمی کردند. فقط کافی است مقایسه ای بکنید بین شیعیانی که به زیارت اهل بیت(ع) می روند و به آن حرمها کمک می کنند با شیعیانی که چنین نیستند. می بینید که گروه نخست، خیلی خیلی بیشتر به فقرا می رسند و خیلی خیلی بیشتر خیرات می دهند. همچنین مقایسه کنید بین شیعیان و اهل سنّت. به جرأت می توان گفت که فقط کشور ایران، به تنهایی بیش از تمام کشورهای سنّی به بیچارگان کمک می کنند. در پاکستان سیل آمد؛ اکثر مردم این کشور هم سنّی هستند؛ ولی مردم ایران، بیش از همه کمک کردند. فلسطین، سنّی است؛ ولی ایرانیان سی و اندی سال است که بی دریغ به آنها کمک مالی می کنند. در سومالی سنّی مذهب، قحطی شد، باز ایرانیان بیش از همه کمک کردند.

چرا ایرانیان چنین هستند؟ مگر سنّی ها آیات انفاق را ندیده اند؟ مگر آنها کم ثروت دارند؟ هم تعداد سنّی ها بیشتر است هم ثروت بیشتری دارند، امّا کلّ سنّی ها به اندازه ی شیعیان انفاق نمی کنند. چرا؟

سرّ مطلب در همینجاست که ایرانیان، حرمهای اهل بیت(ع) را دارند. وقتی تلوزیون ما مردم سیل زده ی پاکستان را نشان می دهد، و یک لحظه هم حرم امام رضا(ع) یا حرم امام حسین(ع) را نشان می دهد، یا خود افراد در دیوار خانه شان عکس این حرمها را می بینند، به یاد انفاقات آن بزرگواران می افتند و دلهاشان به لرزه در می آید و به عشق اهل بیت(ع) چشم از مال دنیا می بندند.

  • آیا زیارت قبور ائمه و زیبا سازی حرم ها شرک و رواج بت پرستی نیست ؟

در حاشیۀ بحث فوق خوب است اشاره‌ای نیز به منزّه بودن زیارت ائمّۀ اطهار علیهم السّلام، از شرک داشته باشیم. اتّهام شرک غالباً از سوی وهّابیون به شیعه زده می‌شود. این افراد شیعیان را به جُرم زیارت حجج الهی(ع)بت‌پرست می‌خوانند؛ و کمک به بازسازی و زیباسازی حرم‌های شریف آنان را رواج بت‌پرستی می‌دانند. پاسخ به این اتّهام‌ها جداگانه به صورت کامل داده‌شده، ولی در اینجا به صورت مختصر و در حاشیۀ مسئلۀ بازسازی، به این مطلب نیز پرداخته می‌شود.

پیش از شروع باید متذکّر شد که ممکن است واژۀ بت‌پرستی اصطلاحاً به بزرگ نمودن شیء و یا فردی بیش از اندازه‌ای که مستحقّ بزرگداشت است، اطلاق شود. در این مورد باید گفت که بزرگداشت ائمّۀ اطهارعلیهم السّلام، هیچگاه بیش از مقام آن حضرات نبوده است، و حتّی هرگز هیچ توصیف‌گری نتوانسته و نمی‌تواند آنها را آن طور که شایستۀ آنهاست بزرگ بدارد. این ادّعا دلایل نقلی فراوانی دارد که در اینجا به آن پرداخته نمی‌شود. هدف اصلی در اینجا بررسی جنبۀ دیگر واژۀ بت‌پرستی بود که در ادامه آمده است.

در مورد عمل پرستش به معنای دقیق کلمه (و نه معنای اصطلاحی)، که از سوی بنده انجام می‌شود، مسئلۀ بسیار مهم نیّت عمل است. به عبارت دیگر مهمترین شرط لازم و کافی، داشتن قصد پرستش است.

نیّت پرستش لازم است، به این معنا که در صورتی که نیّت پرستش وجود نداشته باشد، پرستشی انجام نمی‌شود، هر چند که فرد در ظاهر کارهایی انجام دهد که ممکن است در عبادات انجام شود. برای مثال فردی به نیّت ورزش کردن ممکن است کمر خود را مشابه حالت رکوع خم کند، امّا بدیهی‌ست چون این فرد قصد پرستش چیزی را نداشته است، نمی‌توان گفت او در حال عبادت معبودی است.

در مقابل، نیّت برای پرستش شرط کافی نیز هست؛ به این معنا که اگر فرد در قصد خود چیزی را معبود خود بداند، این قصد برای پرستش کافی‌ست، و اگر هیچ عمل دیگری نیز انجام نشود، – در صورت وجوب انجام اعمالی خاص جهت پرستش آن معبود –  فقط می‌توان گفت شخص در اطاعت معبود خود کوتاهی کرده است.

بنابراین با استناد به اینکه هیچ یک از پیروان اهل بیتعلیهم السلام، در زیارت خود قصد پرستش ائمّه (ع)را ندارند؛ اتّهام بت‌پرستی و شرک به آنان وارد نیست. اگر تنها به دلیل بوسیدن مقابر، تجمّع به دور آنها و یا تبرّک جستن از آنها، این اتّهام به شیعیان وارد می‌شود، پس می‌توان سایر مسلمان‌ها و خود وهابیان را برای طواف به دور کعبه، که از جنس سنگ است، و همچنین دست کشیدن به حجرالأسود، بوسیدن جلد قرآن و… به شرک متّهم نمود. همچنین همۀ انسان‌ها اعمّ از مسلمان و غیر مسلمان را می‌توان به جرم بوسیدن کودکانشان بت پرست نامید!

خلاصه ی کلام آنکه:

اگر کسی حاضر نیست برای حرم امام معصوم پول خرج کند، برای همسایه اش به نحو اولی پول خرج نمی کند. امّا وقتی آنقدر دلش با اهل بیت(ع) گره خورده که حاضر است از شکم خودش بزند و خرج حرم امامش کند، به یاد و توصیه ی همان امامش، حاضر است فقرا را هم یاری کند؛ اگر چه فقیر سنّی یا مسیحی باشند.

هر چه این اماکن مقدسه بیشتر آماده شود اسباب افتخار برای شیعه و علاقمندان به اهل بیت است. در باب سامرا باید عرض بکنم هر چند کور باطنان دست به تخریب زدند اما این عمل آنها نه تنها مانع تشعشع نورانیت آن بزرگواران مدفون در حرمها نشد بلکه باعث شد مردم مسلمان و شیعیان توجهشان بیشتر معطوف به سامرا شود و همه راغب شدند که بیشتر توجه کنند اشخاصی که در این میدان از وقتشان، از مالشان گذشتند باید از آنها تشکر کنیم این از عنایات الهی است که کسی پولش را در این راه خرج کند اشخاصی که مالی را در راه بازسازی عتبات صرف می کنند قطعا دچار کمبود و نقصان مالی نمی شوند.

ای فاطمه جان فرزندانت در این برهه و در ایران اسلامی می دانند که هر جا نام نشانی از حضرت علی (ع)هست نام و نشانی هم از شما باید باشد.لذا ستاد بازسازی عتبات عالیات با عنایات خداوند متعال و یاری گرفتن از حضرت امیر (ع) و زهرای اطهر(س) اکنون توانسته است در جوار بارگاه ساقی کوثربا همکاری تولیت حرم مطهر علوی،دیوان وقف شیعی عراق و تاییدات حضرت آیت ا… سیستانی ،ساخت صحن حضرت زهرا (س) را آغاز و به سرانجام رساند.

به امید روزی که با نابودی وهابیت و آل سعود قبور ائمه بقیع توسط محبان اهل بیت و مردم ولایت مدار ایران اسلامی ساخته شود و قبر پنهان  شده ی  بانوی دو عالم حضرت زهرای مرضیه (س) با ظهور فرزندش آشکار شده وبا دستان با کفایت حضرت ولی عصر (عج)  و یاری شیعیان جهان بارگاه با عظمتی برای مادر ساخته شود .

 

آراء و نظرات بزرگان دینی و مراجع عظام درخصوص لزوم بازسازی و توسعه اعتاب مقدسه:

 

امام خامنه ای مد ظله العالی :

خدا انشاءالله به شما اجربدهد. کار بسیار خوبی است .

این هدفهایی که ذکر کردید دانه دانه ی آنها معنادارودارای مغز وکاملا درست است .انشاء الله که همه تان موفق باشید

بنده لازم است از همه شماها، چه آن مجموعه ی سیاستگذار، چه مجموعه ستادبازسازی وچه یکایک کسانی که با زحمت ، با عشق میروند آن جا ومدتها می مانند وکارهای با ارزش و دشوار را غالبا بدون چشمداشت مادی انجام میدهند .از همه ی شماها و از همه ی آنها تشکر کنم . سلام ما را هم به یکایک آن برادران و خواهران برسانید وبگویید خوش به حالتان ، کارخیلی با ارزشی را دارید انجام می دهید

 

آیت الله العظمی نوری همدانی :

من افتخار میکنم به عنوان یک کارگر ساده در بازسازی عتبات عالیات کمک کنم. اقدام به بازسازی حرمهای مطهرومشاهد شریفه ،بسیار ارزشمند ودارای ثواب زیادی است .خداوند به همهً ماها این توفیق را عطا فرماید.

استفاده از زکات در این امر بسیار مهم اشکال ندارد

  • استفتا از آیت الله العظمی نوری همدان

مرجع عالیقدر حضرت ایت الله العظمی نوری همدانی :

سلام علیکم ، نظر آن مرجع بزرگوار در مورد کمک به باز سازی عتبات عالیات چیست ؟ – آیااختصاص قسمتی از سهم مبارک امام را در امر بازسازی عتبات را جایز میدانند؟

جواب معظم له:

بسمه تعالی

سلام علیکم

ج۱: بسیار کار مناسبی است و عملی بس ارزنده و خود شما مجازید ثلث سهم امام را در مواردی که به نفع اسلام است صرف نمایید بشرط این که ۲/۳ آن به دفتر ارسال شود .

 

  • آیت الله نوری همدانی:

با توجه به ساخت و ساز و  توسعه حرم امامان معصوم(ع)در عراق نظر مبارک خود را نسبت به صرف سهم مبارکه امام(ع) برای مقلدین محترم بیان فرمایید.

  • بسمه تعالی

ثلث از سهم مبارک امام (ع) را مجازند در مورد فوق صرف نمایند مشروط بر اینکه بقیه جهت حوزه های علمیه به اینجا ایصال گردد.

آیت الله العظمی مکارم شیرازی

بازسازی عتبات عالیات تبلیغ دین و ذخیره یوم‌المعاد است .

عتبات عالیات کانون های مهم مذهبی پیروان مکتب اهل بیت (علیهم السلام) بلکه همه مسلمین جهان است و در طول تاریخ همیشه جاذبه فوق العاده ای برای جلب قلوب به سوی خود داشته است . بدیهی است هر قدر بر شکوه و عظمت آنها افزوده شود بر تعظیم شعائر اسلامی افزوده شده است

. اینجانب اجازه میدهم که “نصف” سهم مبارک امام (ع) برای این هدف مقدس(بازسازی حرم عسکریین (ع) استفاده شود.

  اجازه آیت الله العظمی مکارم شیرازی در مورد بازسازی حرم سامرا

آیت الله العظمی مکارم شیرازی :

اینجانب اجازه میدهم که از نصف سهم مبارک امام (ع) برای این هدف مقدس(بازسازی حرم سامرا) استفاده شود. هرچند بهتر آنست که همه عزیزان با تبرعات خود به افتخار بازسازی آنجا نایل آیند.

 

  • اجازه آیت الله العظمی صافی گلپایگانی در مورد بازسازی حرم سامرا

آیت الله العظمی صافی گلپایگانی:

امید است بازسازی عتبات عالیات ، مخصوصا روضه مقدسه وقبه منوره امامین همامین عسکریین (ع) با مشارکت ارباب سعادت و توفیق ،موجب تخفیف تالمات قلبیه آن ولی دوران و صاحب الزمان گردد.

ضمنا همگان مجازند برای این برنامه متعالی از ثلث سهم مبارک امام(ع) کمک نمایند.

  • آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

من افتخار می کنم به عنوان یک کارگر ساده در بازسازی عتبات عالیات کمک کنم .

آیت الله صافی گلپایگانی :

امید آنکه با عنایت حضرت ولی عصر بقیه الله مولانا المهدی ارواح العالمین له الفدا عزیزانی که برای کسب ثواب و فضیلت واجر بی حساب جهت بازسازی عتبات عالیات عراق کمر همت به میان بسته اند با همکاری اهل خیر و شیفتگان اهل بیت علیهم السلام به صورت شایسته در انجام این خدمت بزرگ ولایی موفق گردند و آنرا برای خود افتخاری بزرگ دانسته ودر درگاه ربوبی شاکر این نعمت و عنایت مخصوص باشند

 

آیت الله العظمی صافی گلپایگانی:

مشاهد مشرفه و اعتاب مقدسه وحرم های مطهر حضرات معصومین علیهم السلام از مراکز مهم پرستش وتقرب به خداوند متعال ومحل نزول ملائکه وافراد اولیاء رحمان وعروج و صعود به عوالم بالا وملکوت اعلی است . بازسازی عتبات عالیات از افتخارات و تداوم حیات شیعه است. اینجاهرقدر انسان زحمت بکشد،باعث افتخاراست وافتخاری از این بالاتر نیست که موجبات خوشحا لی ومسرت حضرت بقیه الله ارواحنا فداه را فراهم آورد. این عکس العملی که محبان و شیعیان اهل بیت در این مقطع حساس از خود بروز دادند و همه در امر بازسازی این اماکن مقدسه همیاری کردند، در صفحات تاریخ ثبت وضبط میشود . کاش من درخدمت شما بودم و به شما خدمت میکردم و افتخار داشتم مانند شما این خدمات را انجام میدادم.

همگان مجازند برای این برنامه متعالی(بازسازی حرم عسکریین (ع) از “ثلث” سهم مبارک امام (ع) کمک نمایند

 

نظر حجت الاسلام قرائتی در مورد ساختن صحن و شبستانی به نام حضرت زهرا(س)

حضرت زهرا(س) و امیرالمومنین(ع) کسانی نیستند که بگویند برای من خانه ساخته اید و ما را در قیامت بی خانه بگذارند. خانه بسازیم برایمان خانه می سازند.”ان تنصرالله ینصرکم”(سوره: ۴۷ , آیه:  ۷) ،”و ذکرونی اذکرکم”(سوره:۲ , آیه: ۱۵۲). یاد من باشید یادتون هستم، نصرت کنید نصرتتون می کنم. هر کس هر چیزی که دارد کمک می کند.

آیا این اقدامات ستادبازسازی عتبات (توسعه حرمین شریف یا بازسازی حرمین شریف)ریشه قرآنی دارد؟

“تعاونوا علی البرّ”، یعنی تو این “برّ” کمک کنید ؛ “بر”یعنی سایبان درست کنید که زوار اذیت نشوند،آب خنک بگذارید،فرش بگذارید ،این ریشه صحن سازی در قرآن است.چون زیارت قبور را شیعه و سنی همه “برّ” می دانند یعنی کار نیک و خدا در قرآن می فرماید: “تعاونوا علی برّ”در این کار نیک کمک کنید یعنی اگرهواپیما، بلوارباشد زوار زیاد میشوند،اگر جاده نباشد، امنیت نباشد ،وسیله نباشد زوارکم میشوند.هر کاری بتوانیم انجام بدهیم که رفاهیات زوار را تامین کنیم؛

بیرون از مدینه در روستایی که مسجد شجره قرار دارد ؛که حضرت امیرالمومنین (ع)با دست خودشان چاههایی حفر کردند .وامروز هم که این آب این چاه  را بسته بندی می کنند، بر روی آن می نویسند :”آبار علی”،آبار جمع (بیر)به معنی چاه ،چاه ها یی که حضرت علی(ع) با دست های شریفشان   حفر کردند. حضرت امیر(ع) ۱۴۰۰ سال پیش برای زوار مکه چاه حفر کردند، برای حاجی ها چاه را وقف کردند ،این ها زوار خانه خدا هستند .ما برای زوار امیر المومنین(ع) ، کربلا،کاظمین و سامرا صحن و شبستان یا حتی هتل وفرودگاه بسازیم، قطار راه بیندازیم هرچی امکانات رفاهی بیشتر باشد ، که زوار زیاد شوند،این مسئله که زیارت اهل قبور “برّ”میباشد وخداوند در قرآن می فرماید “تعاونو علی البرّ” محقق می شود.

 

جمع بندی نظرات مراجع عظام در خصوص بازسازی عتبات عالیات

در انتها به عنوان نمونه به یکی از سؤالاتی که در این زمینه از مراجع پرسیده‌ایم و پاسخ ایشان را ذکر می‌کنیم:

با سلام

آیا هزینه کردن برای ساخت ضریح هایی از طلا و نقره برای حضرات اهل بیت (علیه السلام) در شرایطی که بسیاری از شیعیان و حتی غیر شیعیان در مخارج روزمره ی خود مانده اند درست است؟

لطفاً کامل توضیح دهید چون این بحث در فضای مجازی به صورت شبهه و سوال بسیار مطرح شده است مخصوصاً بعد از رونمایی از ضریح جدید سیدالشهدا علیه السلام.

با تشکر

پاسخ:

بسمه تعالی

السلام علیکم

  • ۱-  مردم از اموال شخصی خود می پردازند.
  • ۲-  همین مردم در هر مورد به کمک نیازمندان می شتابند.
  • ۳-  با عظمت بودن مراقد مقدّسه از شعائر است و عبادت می باشد.
  • ۴-  در روایت آمده که در صدر اسلام پیشنهاد شد ستار کعبه را که قیمتی بوده بفروش برسد امیرالمؤمنین علیه السلام مانع شدند. و در زمان ما ستار خانه خدا خیلی قیمتی است که قابل وصف نیست، و با تشریفات خاصّی سالی یکبار بافته می شود.
  • ۵-  این سؤال هر چند به ظاهر بین شیعیان مطرح است ریشه وهّابی دارد.
  • ۶-  برای اداره امور زندگی فقرا در شریعت زکات جعل شده.
  • ۷-  هر چیزی در جای خود لازم است، شما پارک ها را، میادین ورزش را، ساختمان های ادارات را، جادّه ها را، دانشگاه ها و مدارس را… ملاحظه کنید، که خرج ضریح سیدالشهدا علیه السلام نسبت به یکی از آن ها چیزی نیست.
  • ۸. – ما در انتظار روزی هستیم که قبور ائمه بقیع علیهم السلام هم با عظمت هر چه تمامتر از اموال شخصی مردم در مقابل چشم و خشم دشمنان ساخته شود ان شاء الله.

**** ان شاء الله همگی از شفاعت ائمه علیهم السلام یهره مند گردیم .   آمین یا رب العالمین ****

 

 

دسته :  پاسخ به شبهات

دیدگاه ها